ترانگزامیک اسید Tranexamic Acid

ترانگزامیک اسید (Tranexamic Acid یا TXA) یک ترکیب مصنوعی مشتق‌شده از آمینواسید لیزین با فرمول C₈H₁₅NO₂ است که به صورت پودر سفید یا محلول شفاف ظاهر می‌شود. این ماده ابتدا به عنوان داروی ضدفیبرینولیتیک (جلوگیری از تجزیه لخته خون) شناخته شد، اما در سال‌های اخیر به دلیل خواص مهار ملانوژنز (تولید ملانین)، ضدالتهابی و ضدآنژیوژنز، در محصولات مراقبت از پوست و درمان‌های پوستی کاربرد گسترده‌ای پیدا کرده است. ترانکسامیک اسید در غلظت‌های ۲-۵% در محصولات موضعی (سرم، کرم) استفاده می‌شود و فرم خوراکی یا تزریقی آن نیز برای موارد شدیدتر وجود دارد.

کاربردها:

• اصلی‌ترین کاربرد: درمان ملاسما (لکه‌های قهوه‌ای صورت، به ویژه ماسک بارداری)، هیپرپیگمانتاسیون پس از التهاب (PIH)، لک‌های خورشیدی، جای جوش و تیرگی‌های پوستی.
• در محصولات آرایشی و بهداشتی: به عنوان روشن‌کننده و یکنواخت‌کننده رنگ پوست در سرم‌ها، کرم‌ها و ماسک‌ها، اغلب ترکیب با نیاسینامید، ویتامین C، آزلائیک اسید یا رتینوئیدها.
• سایر کاربردها: کاهش قرمزی روزاسه، بهبود اریتم پس از آکنه، و گاهی به عنوان مکمل درمان‌های لیزر، میکرونیدلینگ یا پیلینگ شیمیایی برای افزایش اثربخشی.
• توجه: فرم موضعی در محصولات OTC (بدون نسخه) موجود است، اما فرم خوراکی یا تزریقی نسخه‌ای و تحت نظر پزشک است.

فواید:

• مهار تولید ملانین و کاهش لک‌های تیره بدون تحریک شدید پوست (برخلاف هیدروکینون).
• روشن‌کنندگی و یکنواخت کردن رنگ پوست، به ویژه در پوست‌های تیره‌تر.
• خواص ضدالتهابی و کاهش قرمزی و تورم عروقی.
• ایمن برای انواع پوست، حتی حساس، و نتایج قابل توجه در ۸-۱۲ هفته.
• گزینه عالی برای ملاسما مقاوم به درمان‌های معمول.

ایمنی و عوارض احتمالی:

ترانگزامیک اسید موضعی توسط متخصصان پوست ایمن و хорошо تحمل‌شده شناخته می‌شود و عوارض کمتری نسبت به هیدروکینون دارد. مطالعات نشان می‌دهند که در غلظت‌های ۳-۵% هیچ ریسک ترومبوز (لخته خون) ندارد، زیرا جذب سیستمیک بسیار کم است.

• عوارض شایع موضعی: تحریک خفیف، قرمزی، خشکی، پوسته‌ریزی یا خارش (به ویژه در شروع استفاده، که با مرطوب‌کننده برطرف می‌شود).
• عوارض نادر: واکنش آلرژیک یا تشدید حساسیت در پوست‌های بسیار حساس.
• موارد منع مصرف: برای فرم موضعی، حساسیت شدید به ماده؛ برای فرم خوراکی، سابقه ترومبوز، مشکلات انعقادی یا مصرف همزمان قرص‌های ضدبارداری هورمونی.
• بارداری و شیردهی: فرم موضعی عموماً ایمن است (جذب کم، دسته B)، اما همیشه با پزشک مشورت کنید؛ فرم خوراکی توصیه نمی‌شود.

ترانگزامیک اسید یک ماده مدرن، مؤثر و ایمن برای درمان لک و تیرگی پوست است که به ویژه برای موارد مقاوم مانند ملاسما گزینه‌ای عالی محسوب می‌شود.