بیسموت (III) نیترات Bismuth(III) Nitrate

بیسموت (III) نیترات (Bismuth(III) Nitrate یا Bi(NO₃)₃·5H₂O) یک نمک بیسموت با فرمول شیمیایی Bi(NO₃)₃ است که معمولاً به صورت پنتاهیدرات (حاوی ۵ مولکول آب) به شکل کریستال‌های سفید و بی‌بو ظاهر می‌شود. این ماده در تماس با آب به تدریج هیدرولیز شده و بیسموت اکسی‌نیترات (Bismuth Oxynitrate) تشکیل می‌دهد که ترکیب اصلی فعال در بسیاری از کاربردهای دارویی است. بیسموت (III) نیترات خواص ضدمیکروبی، قابض (astringent)، ضدالتهابی و محافظ مخاط دارد و به دلیل سمیت بسیار پایین بیسموت، یکی از ایمن‌ترین فلزات سنگین در مصارف دارویی محسوب می‌شود.

کاربردها:

• اصلی‌ترین کاربرد: ماده اولیه تولید ترکیبات بیسموت دارویی مانند بیسموت ساب‌سیترات، ساب‌سالسیلات و ساب‌گالات که برای درمان مشکلات گوارشی (زخم معده، اسهال، هلیکوباکتر پیلوری) استفاده می‌شوند.
• در محصولات آرایشی و بهداشتی: در غلظت پایین به عنوان عامل مات‌کننده، پوشاننده و سفیدکننده در کرم‌پودرها، پنکیک‌ها، محصولات آرایش صورت و کرم‌های روشن‌کننده؛ همچنین در برخی دئودورانت‌ها و محصولات ضدتعریق به دلیل خاصیت قابض و ضدباکتریایی.
• سایر کاربردها: در پمادهای موضعی برای درمان هموروئید، شقاق مقعدی، درماتیت و زخم‌های پوستی؛ ماده اولیه در تولید رنگدانه‌های سفید (Bismuth Oxychloride) برای لوازم آرایشی مرواریدی.
• توجه: فقط گرید دارویی/آرایشی استفاده شود؛ فرم خالص آزمایشگاهی خورنده است و برای فرمولاسیون حرفه‌ای مناسب است.

فواید:

• اثر مات و پوشاننده عالی در محصولات آرایشی با ایجاد ظاهری مخملی و مرواریدی.
• خواص ضدمیکروبی و قابض ملایم بدون تحریک پوست.
• کمک به درمان التهابات پوستی و مخاطی با تشکیل لایه محافظ.
• سمیت بسیار پایین و ایمن برای استفاده طولانی‌مدت.

ایمنی و عوارض احتمالی:

بیسموت (III) نیترات و مشتقات آن توسط FDA و Cosmetic Ingredient Review (CIR) ایمن شناخته شده و در غلظت‌های مجاز آرایشی (تا ۵%) هیچ جذب سیستمیک قابل توجهی ندارد.

• عوارض شایع: نادر؛ ممکن است در پوست بسیار حساس باعث خشکی یا تحریک خفیف شود.
• عوارض نادر: واکنش آلرژیک پوستی یا تغییر رنگ موقت (زرد/سفید) در غلظت بالا.
• موارد منع مصرف: حساسیت شناخته‌شده به بیسموت، زخم باز گسترده، کودکان زیر ۲ سال بدون نظارت.
• احتیاط: در فرمولاسیون آرایشی، از گرید خالص آرایشی استفاده شود؛ تماس طولانی با چشم یا مخاط اجتناب شود. در بارداری و شیردهی با مشورت پزشک.

بیسموت (III) نیترات یک ماده خام ایمن و چندمنظوره است که پایه بسیاری از محصولات آرایشی مرواریدی و درمانی گوارشی/پوستی را تشکیل می‌دهد.