بوریک اسید Boric Acid

بوریک اسید (Boric Acid یا H₃BO₃) یک اسید ضعیف معدنی با فرمول H₃BO₃ است که به صورت پودر کریستالی سفید، بی‌بو و کمی چرب به لمس ظاهر می‌شود. این ماده به طور طبیعی از معادن بورات یا از واکنش بوراکس با اسیدهای معدنی به دست می‌آید و خواص ضدقارچی، ضدباکتریایی، قابض و ضدعفونی‌کننده ملایم دارد. بوریک اسید در آب کمی حل می‌شود و در غلظت‌های پایین (۰.۵-۵%) برای مصارف دارویی و آرایشی استفاده می‌شود.

کاربردها:

• اصلی‌ترین کاربرد: ضدعفونی‌کننده و ضدقارچ موضعی برای عفونت‌های قارچی واژینال (کاندیدیازیس)، عفونت‌های چشم (به صورت محلول رقیق شستشوی چشم)، و درمان عفونت‌های گوش خارجی.
• در محصولات آرایشی و بهداشتی: تنظیم‌کننده pH در کرم‌ها، لوسیون‌ها، شامپوها، تونرها و محصولات مراقبت شخصی؛ در پودرهای تالک، پودر بچه و دئودورانت‌ها به عنوان عامل ضدمیکروبی و جذب رطوبت.
• سایر کاربردها: ماده اولیه در تولید شیشه بوروسیلیکات، حشره‌کش خانگی (برای مورچه و سوسک)، نگهدارنده در برخی محصولات چوبی، و گاهی در قطره‌های چشمی یا پمادهای پوستی.
• توجه: در بسیاری کشورها (از جمله اتحادیه اروپا) استفاده از بوریک اسید در محصولات آرایشی محدود یا ممنوع شده است (به دلیل نگرانی‌های سمیت تولیدمثلی)؛ در آمریکا FDA آن را در غلظت پایین برای برخی کاربردها تأیید کرده، اما برای محصولات واژینال OTC ممنوع است.

فواید:

• اثر ضدقارچی و ضدباکتریایی قوی به ویژه علیه کاندیدا آلبیکنس.
• تنظیم pH پوست و مخاط به محدوده طبیعی (اسیدی).
• جذب رطوبت و کاهش التهاب در نواحی مرطوب.
• گزینه ارزان و مؤثر برای درمان‌های موضعی خفیف.

ایمنی و عوارض احتمالی:

بوریک اسید در غلظت پایین و استفاده خارجی ایمن است، اما سمیت بالایی در بلع یا جذب گسترده دارد. FDA آن را برای برخی کاربردهای موضعی تأیید کرده، اما در اتحادیه اروپا به دلیل طبقه‌بندی به عنوان ماده سمی برای تولیدمثل (Reprotoxic) محدود شده.

• عوارض شایع: تحریک پوست، قرمزی، سوزش یا خشکی در محل اعمال.
• عوارض جدی: در بلع یا استفاده واژینال طولانی، مسمومیت (تهوع، استفراغ، نارسایی کلیه، شوک)؛ جذب از پوست آسیب‌دیده.
• موارد منع مصرف مطلق: بارداری و شیردهی، کودکان، زخم باز، استفاده واژینال بدون نظارت پزشک، بلع.
• احتیاط: فقط برای استفاده خارجی، دور از چشم و دهان، شستشوی کامل دست‌ها پس از استفاده، عدم استفاده طولانی‌مدت بدون مشورت پزشک.

بوریک اسید یک ماده کلاسیک با اثربخشی بالا در درمان عفونت‌های قارچی است، اما به دلیل محدودیت‌های قانونی و ریسک سمیت، استفاده آن باید محتاطانه و تحت نظارت باشد.