بنزوئیک اسید Benzoic Acid

بنزوئیک اسید (Benzoic Acid) یک اسید آروماتیک ساده با فرمول C₆H₅COOH است که به صورت پودر یا کریستال‌های سفید، بی‌بو یا با بوی ملایم ظاهر می‌شود. این ماده به طور طبیعی در رزین بنژوان، برخی میوه‌ها (مانند زغال‌اخته) و عسل وجود دارد و به صورت سنتزی نیز تولید می‌شود. بنزوئیک اسید یک نگهدارنده قوی ضدمیکروبی (عمدتاً علیه قارچ‌ها و مخمرها) است و در محیط اسیدی (pH زیر ۵) بهترین اثر را دارد.

کاربردها:

• اصلی‌ترین کاربرد: نگهدارنده مجاز (E210) در صنایع غذایی، نوشیدنی‌ها، سس‌ها و محصولات ترش؛ در محصولات آرایشی و بهداشتی به عنوان نگهدارنده ضدقارچ و ضدباکتری در کرم‌ها، لوسیون‌ها، شامپوها، دهان‌شویه‌ها و خمیردندان‌ها.
• در محصولات آرایشی و بهداشتی: تنظیم‌کننده pH، عامل ماسک‌کننده بوی بد، و گاهی در محصولات ضدآکنه یا ضدتعریق به دلیل خواص ضدمیکروبی ملایم.
• سایر کاربردها: ماده اولیه تولید نمک‌های بنزوات (مانند سدیم بنزوات)، رزین‌ها، عطرها و داروهای موضعی (مانند پماد ویتفیلد برای عفونت‌های قارچی پوست).
• توجه: در غلظت ۰.۱-۰.۵% در محصولات آرایشی استفاده می‌شود و توسط FDA و اتحادیه اروپا کاملاً تأیید شده است.

فواید:

• جلوگیری مؤثر از رشد کپک، مخمر و برخی باکتری‌ها و افزایش ماندگاری محصولات.
• ایمن و طبیعی‌منشأ (در دوزهای مجاز).
• کمک به کنترل آکنه و عفونت‌های قارچی خفیف پوست.
• سازگار با اکثر فرمولاسیون‌ها و بدون تأثیر بر رنگ یا بافت محصول.

ایمنی و عوارض احتمالی:

بنزوئیک اسید توسط FDA (GRAS) و Cosmetic Ingredient Review (CIR) در غلظت تا ۰.۵-۱% کاملاً ایمن شناخته شده و جذب پوستی آن بسیار کم است.

• عوارض شایع: نادر؛ ممکن است در افراد بسیار حساس باعث تحریک خفیف یا قرمزی شود (به ویژه در ترکیب با سالیسیلیک اسید).
• عوارض نادر: واکنش آلرژیک پوستی یا حساسیت در افراد حساس به آسپیرین (به دلیل ساختار مشابه).
• موارد منع مصرف: حساسیت شناخته‌شده به بنزوات‌ها، پوست آسیب‌دیده گسترده، کودکان خیلی کوچک بدون نظارت.
• احتیاط: در محصولات آرایشی، معمولاً با سدیم بنزوات ترکیب می‌شود تا در pH بالاتر هم مؤثر باشد؛ تست پچ برای پوست‌های حساس توصیه می‌شود.

بنزوئیک اسید یکی از ایمن‌ترین و پرکاربردترین نگهدارنده‌ها در صنایع آرایشی، بهداشتی و غذایی است که کیفیت و ماندگاری محصولات را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.