اسید استیک Acetic Acid

اسید استیک (Acetic Acid) یک اسید کربوکسیلیک ساده با فرمول CH₃COOH است که به صورت مایع بی‌رنگ با بوی تند و سرکه‌مانند ظاهر می‌شود. این ماده به طور طبیعی در سرکه (۵-۸%) وجود دارد، اما گریدهای خالص‌تر (۳۰% تا ۹۹.۹%) برای مصارف دارویی، آرایشی و صنعتی تولید می‌شود. اسید استیک رقیق‌شده (معمولاً ۵-۳۰%) خواص ضدمیکروبی، لایه‌برداری ملایم (کراتولیتیک) و تنظیم pH دارد و به عنوان یک اسید آلفا هیدروکسی ضعیف عمل می‌کند.

کاربردها:

• در صنایع آرایشی و بهداشتی: به عنوان تنظیم‌کننده pH در کرم‌ها، لوسیون‌ها، شامپوها، تونرها و محصولات لایه‌بردار؛ در غلظت بالا (تا ۳۰%) برای پیلینگ شیمیایی درمان آکنه، لک‌های سطحی، هایپرپیگمانتاسیون و جوان‌سازی پوست.
• در پزشکی: درمان عفونت‌های قارچی خارجی گوش (اوتیت اکسترنا)، زگیل‌های تناسلی (به صورت محلول ۵-۱۰% همراه سالیسیلیک اسید)، پاکسازی زخم‌ها و ضدعفونی‌کننده موضعی.
• سایر کاربردها: پایه سرکه در صنایع غذایی، حلال در داروسازی، و در پیلینگ‌های پزشکی تحت نظر متخصص پوست.
• توجه: در محصولات آرایشی روزمره غلظت آن بسیار پایین (کمتر از ۵%) است و فقط گرید دارویی/آرایشی مجاز است؛ غلظت بالا فقط تحت نظارت متخصص پوست.

فواید:

• لایه‌برداری ملایم و بهبود بافت پوست، کاهش جوش و جای جوش.
• خواص ضدباکتریایی و ضدقارچی، کمک به کنترل آکنه و عفونت‌های پوستی.
• روشن‌کنندگی لک‌های سطحی و یکنواخت کردن رنگ پوست.
• تنظیم pH محصولات و افزایش پایداری فرمولاسیون.

ایمنی و عوارض احتمالی:

اسید استیک رقیق‌شده توسط FDA و سازمان‌های جهانی برای استفاده موضعی ایمن شناخته شده، اما غلظت بالا می‌تواند تحریک‌کننده باشد.

• عوارض شایع: سوزش، قرمزی، خشکی، پوسته‌ریزی (به ویژه در غلظت‌های بالا یا پوست حساس).
• عوارض نادر: سوختگی شیمیایی، زخم یا واکنش آلرژیک در غلظت‌های بیش از ۲۰% یا استفاده نادرست.
• موارد منع مصرف: پوست آسیب‌دیده، زخم باز، نواحی حساس (چشم، مخاط)، کودکان کوچک بدون نظارت، حساسیت شناخته‌شده.
• احتیاط: حتماً با ضدآفتاب استفاده شود (افزایش حساسیت به نور)، شروع با غلظت پایین، تست پچ قبل از استفاده گسترده، و اجتناب از ترکیب با لایه‌بردارهای قوی دیگر بدون مشورت متخصص.

اسید استیک یک ماده چندمنظوره و مؤثر برای لایه‌برداری و کنترل عفونت است که در غلظت مناسب کیفیت محصولات مراقبت از پوست را بهبود می‌بخشد.